Hoe een goede zangtechniek je behoedt voor blijvende stemschade!

Hometown Studio Tips & Tricks

Blogger: Diana Olierook (Certified Master Teacher in EVT)

Onlangs las ik op Facebook het volgende artikel van Andrea Bensmiller “Adele, Grammys and Vocal Damage” (http://www.l2pnet.com/adele-grammys-and-vocal-damage/ ).

adeleHet ging erover dat veel jonge artiesten (waaronder Adele) tegenwoordig hun stem blijvend beschadigen door een verkeerd gebruik van hun stem. Hoe? Enerzijds doordat ze veel te jong een grote carrière beginnen, waardoor zij hun zangtechniek nog niet volledig onder de knie hebben en anderzijds doordat producers hen stimuleren om allerlei rauwe gepushte klanken op de plaat te zetten, die slecht zijn voor je stem en dus live nooit vol te houden zijn. Andrea benadrukt ook dat welke schade aan je stem dan ook, ondanks een operatie, nooit meer volledig herstelt. Dus dat het zeer belangrijk is om heel zuinig en verantwoord met je stem om te gaan! Dit artikel bracht heel veel bij mij naar boven over situaties die ik zelf heb meegemaakt en nog steeds meemaak en die wil ik graag met jullie delen!

Hard, hoog en ruig is een rage!

Ik ben het helemaal met Andrea eens dat er een muzikale rage is ontstaan in de laatste jaren, waarbij het lijkt alsof zingen alleen maar cool en goed is als er hard, hoog en/of rauw gezongen wordt! Wanneer je naar bijvoorbeeld een Eurovisie Songfestival van 40 jaar terug kijkt, dan ging het over het algemeen nog om simpelweg mooie liedjes zingen, een verhaal vertellen. Een heel verschil met de muziekwedstrijden van nu.  Als je naar The Voice kijkt dan wordt er in de meeste gevallen pas op de knop gedrukt als er een vette, hoge en ruige uithaal komt! Ook in de reclamespotjes, waarin de zogenaamde hoogtepunten getoond worden, hoor je de ene na de andere uithaal. Of wat dacht je van The Battles, waarbij The Voice kandidaten tegen elkaar strijden? Dat is een grote spierballen wedstrijd! Wie kan er het hardste uithalen?! Daar lijkt alles om te draaien.  Ik vind dit erg jammer, want het lijkt er af en toe op dat je niet meetelt als je simpelweg een mooi liedje op gevoelige wijze weet over te brengen. En volgens mij gaat het daar om bij muziek… een verhaal op pakkende wijze vertellen. Het is dan ook niet vreemd dat veel leerlingen die binnenkomen in mijn zangschool het idee hebben dat ze pas goed zijn als ze hoog en ruig kunnen zingen. Ik probeer ze dan altijd uit te leggen dat goed zingen niet verbonden is aan hoe hoog of hard je kunt! Goed zingen zit hem in hele andere dingen. Natuurlijk kan een ruige uithaal vet zijn, maar er zijn talloze andere onderdelen die ervoor zorgen dat een nummer het publiek raakt. Ook is het belangrijk om te doseren; een uithaal maakt meestal indruk, maar een heel nummer op het maximale van je kunnen zingen, wordt doorgaans als eentonig en schreeuwerig ervaren. Bovendien is het, ook met een goede techniek, niet vol te houden om hele avonden achter elkaar op de toppen van je kunnen te zingen. Doseren is ook dan het toverwoord!

Ik leer mijn leerlingen dan ook graag hoe de stem werkt en hoe ze alle soorten sounds (hard, zacht, hoog, laag, scherp, warm, ruig of clean) uit hun stem kunnen halen op een verantwoorde manier.

Leerlingen imiteren hun idolen

Zoals Andrea in haar artikel schreef, worden veel artiesten in de studio gepusht om iets te doen wat op de plaat (volgens de producer) vet klinkt, maar wat in een live situatie nooit vol te houden is, omdat het simpelweg je stem schaadt. Leerlingen horen deze voorbeelden constant en gaan deze slechte gewoontes overnemen. Denk aan pushen, knijpen, binnensmonds zingen…. Aan mij de taak om dit dan vervolgens in goede banen te leiden! Maar soms levert het wel eens lastige discussies op, want tja…. De beroemde artiest doet het toch immers ook zo?

Dit maakt het des te belangrijker om heel goed te leren hoe je stem in elkaar zit en hoe je op verantwoorde wijze de gewenste sounds kunt maken. Of met andere woorden een goede zangtechniek aanleren! Heel veel sounds die je op de plaat hoort, kun je namelijk wel op een verantwoorde manier nabootsen, zo lang je maar weet wat je doet! Natuurlijk kun je beter geen gepushte/geforceerde klank exact gaan nabootsen, maar bijvoorbeeld een uithaal met power of en een klein kraakje in je stem, kun je op verantwoorde wijze leren. Ga je dit echter zonder enige kennis van zaken zelf proberen na te doen, dan is de kans groot dat je je stem beschadigt! En zoals Andrea schrijft, is schade aan de stem vrijwel nooit volledig te herstellen en daar weet ik zelf alles vanaf.

Mijn eigen ervaring met schade aan de stembanden

Doordat mijn moeder ook zangeres is, zing ik al vanaf mijn kinderjaren. Vanaf mijn 8ste jaar deed ik mee aan diverse tv-programma’s en ik zong op iedere gelegenheid die ik maar tegenkwam! Vanaf mijn 16de jaar ging ik professioneel het podium op. Ik had in eerste instantie een duo met mijn moeder en later met een toetsenist. Met deze toetsenist trad ik 7 jaar heel erg veel op, op privéfeesten, bedrijfsfeesten, campings, carnavalsavonden, in hotels, cafés… noem maar op! Heel erg leuk om te doen en ook heel leerzaam, maar ik ben ook door schade en schande wijs geworden! Wat we deden was namelijk veel te veel voor mijn jonge stem.  Het was toen nog vrij gebruikelijk dat bandjes een hele avond vulden, bijvoorbeeld van 20.00 tot 01.00 uur. Dat deden wij dan ook. Meestal sets van 45 minuten en dan 5 tot 10 minuutjes pauze en weer verder. Ik was de enige solist, dus ik was praktisch 5 uur aan een stuk aan het zingen. In de gemiddelde weken (wanneer ik naar school moest) traden we 2 à 3 keer per weekend op en in de zomervakantie of tijdens carnaval traden we vaker 6 keer in de week op en soms zelfs 2 keer op een dag… Dus stel je even voor dat je bijvoorbeeld op zaterdagavond  5 uur lang gezongen hebt (toen ook nog in de rook) en om 3.00 uur in bed ligt en de volgende dag om 12.00 uur alweer ergens begint aan het volgende optreden van 5 uur en dan daarna na 2 of 3 uurtjes pauze weer aan het volgende optreden in de avonduren! En vergeet niet dat we dan ook nog zelf de apparatuur moesten opbouwen en afbreken. Dat is nogal heftig….  Dat is na 7 jaar uiteindelijk dan ook goed mis gegaan! Hoewel ik nog niet veel van zangtechniek afwist, had ik wel van mijn moeder geleerd om relaxed voorin de mond te zingen (niet te blèren, zoals zij dat dan noemde) en zong ik volgens mij  op een best wel verantwoorde manier. Eigenlijk stond ik tijdens die optredens voortdurend op de “overleefstand”, want doseren en geen gekke dingen doen, was de enige manier om die lange optredens vol te houden. Desondanks wordt je stem na zulke lange prestaties toch moe en verliest hij aan bereik en helderheid. Ook de rook, die destijds nog volop aanwezig was in de zalen waar we optraden, zorgde voor heel veel slijmvorming op de stem. Wanneer ik dan de volgende dag weer moest optreden, zong ik goed in om het slijm van mijn stem te trillen en weer iets aan helderheid terug te winnen, maar uiteraard wordt je stem met de dag vermoeider en wordt het steeds lastiger om de avonden door te komen. Wat je dan uiteindelijk doet is de boel forceren om er toch nog iets uit te krijgen.

Uiteindelijk wilde mijn stem na 7 jaar niet meer echt herstellen, ook niet na een lange tijd rust en ben ik naar de KNO-arts gegaan. Ik bleek flink littekenweefsel op mijn stembanden te hebben. Ze hebben dit operatief verwijderd en dat was een heftige operatie. Ze hebben namelijk een flink stuk van mijn stemband weg moeten snijden, zodat er weer nieuw slijmvlies terug kon groeien.

Het herstel van mijn stem heeft jaren geduurd. Sinds ik begonnen ben aan mijn EVT (Estill Voice Training) opleiding is mijn stem echt met sprongen vooruit gegaan. Ik kan na jarenlang herstel en training weer heel veel van wat ik voor de stemschade kon. Maar het zal nooit meer worden zoals het was! Er blijft altijd een stukje van de stugheid (door het littekenweefsel) in mijn stem zitten, waardoor mijn stem niet flexibel genoeg is om bepaalde posities aan te nemen. Met name in de hoogte merk ik dat ik een stuk bereik mis. Ik ben heel erg blij dat ik dankzij de training en technieken nu weer heel veel kan, maar het is natuurlijk doodzonde dat dit gebeurt is en frustrerend dat bepaalde dingen me nooit meer zullen lukken! Als ik toen meer kennis had gehad van hoe het stemapparaat in elkaar zit, dan had ik geweten dat ik die grote hoeveelheden aan lange optredens nooit had moeten doen! Bij mij is het niet meer terug te draaien, maar ik behoed graag ieder jong zangtalent voor deze fout!

Dus leer hoe je stem werkt en voorkom blijvende schade! Dan kun je je leven lang plezier ervan hebben!

 

Diana Olierook is zangdocent en mede-eigenaar van Hometown Studio. Zij geeft zangles in Grevenbicht en Heerlen (Limburg).

Laatste Nieuws

Contact

Hometown Studio
Ds. Dr. Deelemansstraat 9B
6127 AL Grevenbicht
E. info@hometownstudio.nl
T. +31(0) 6 22 35 77 23
logowebsite2klein